سوالات بیماری های زنان؛ راهنمای جامع پرسش و پاسخ

اهمیت این سوال و جواب‌ها در این است که بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات زنان بدون آگاهی کافی نادیده گرفته می‌شوند و همین موضوع می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص، تشدید علائم و حتی ایجاد عوارض جدی شود. مرور این پرسش‌ و پاسخ‌ها باعث می‌شود خانم‌ها بتوانند علائم طبیعی را از نشانه‌های خطرناک تشخیص دهند، زمان مناسب مراجعه به پزشک را بدانند، از خوددرمانی‌های اشتباه دوری کنند و سلامت جنسی و باروری خود را بهتر مدیریت کنند.

داشتن اطلاعات درست، علمی و قابل اعتماد کمک می‌کند هر زن بتواند با درک بدن خود، کیفیت زندگی، روابط زناشویی و سلامت طولانی‌مدت خود را به‌طور جدی بهبود دهد.

سوالات زنانه در رابطه با بیماری ها

در این بخش سوالات پرتکرار زنان قرار دارد که میتوانید پاسخ سوالات خود را در بین آنها بیابید. مثلا پرسش و پاسخ زخم دهانه رحم که یکی از مشکلات رایج زنان است در این بخش پاسخ داده شده است.

زخم دهانه رحم چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

زخم دهانه رحم یا اِکتروپیون به حالتی گفته می‌شود که سلول‌های داخلی کانال دهانه رحم به سطح بیرونی دهانه رحم منتقل می‌شوند و ظاهر آن را شبیه زخم یا التهاب نشان می‌دهند. این وضعیت بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی (مثلاً در دوران بارداری، مصرف قرص‌های جلوگیری یا سنین جوانی)، عفونت‌های واژینال درمان‌نشده، رابطه جنسی خشن، زایمان‌های متعدد یا تحریکات مکرر دهانه رحم ایجاد می‌شود. در خیلی از موارد، زخم دهانه رحم خطرناک نیست؛ اما اگر با ترشحات بدبو، لکه‌بینی بعد از رابطه یا درد لگن همراه باشد، باید حتماً آزمایش و درمان لازم انجام شود تا عفونت یا ضایعه جدی‌تر پنهان نماند.

علائم زخم دهانه رحم چیست و چگونه درمان می‌شود؟

شایع‌ترین علامت زخم دهانه رحم ترشحات زیاد و گاهی بدبو، خونریزی بعد از نزدیکی، لکه‌بینی بین پریودها، احساس ناراحتی هنگام رابطه و گاهی درد خفیف لگن است. پزشک زنان معمولاً با معاینه ساده می‌تواند وجود زخم را تشخیص دهد و برای بررسی دقیق‌تر، ممکن است پاپ‌اسمیر، تست HPV یا کولپوسکوپی را توصیه کند. درمان بسته به علت متفاوت است؛ در مواردی که زخم ناشی از التهاب یا عفونت باشد، درمان دارویی کافی است. اما اگر زخم پایدار و آزاردهنده باشد یا احتمال تغییرات پیش‌سرطانی مطرح شود، روش‌هایی مثل سوزاندن زخم (کوتر)، کرایوتراپی یا لیزر انجام می‌شود. مهم است درمان فقط توسط متخصص و پس از تشخیص درست انجام شود، زیرا هر زخم نیاز به سوزاندن ندارد و گاهی درمان اشتباه می‌تواند مشکلات بیشتری ایجاد کند.

عفونت واژن چیست و از کجا بفهمم عفونت قارچی دارم یا باکتریال؟

عفونت واژن (واژینیت) یکی از شایع‌ترین مشکلات زنان است و معمولاً به دو دسته اصلی عفونت قارچی و عفونت باکتریال تقسیم می‌شود. در عفونت قارچی، ترشحات معمولاً سفید، غلیظ، تکه‌تکه و شبیه پنیر هستند و همراه با خارش شدید، سوزش، قرمزی و گاهی درد هنگام رابطه دیده می‌شوند. در عفونت باکتریال (مثلاً واژینوز باکتریال)، ترشحات معمولاً رقیق‌تر، خاکستری یا سفید با بوی بد و تند شبیه بوی ماهی هستند و خارش ممکن است خفیف‌تر باشد. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، دیابت کنترل‌نشده، لباس زیر تنگ و پلاستیکی، استفاده زیاد از ژل‌های شست‌وشو و دوش واژینال، بارداری و تغییرات هورمونی از عوامل زمینه‌ساز عفونت واژن هستند.

بعد از تشخیص نوع عفونت توسط پزشک، درمان عفونت واژن با شیاف، کرم یا قرص مناسب تجویز می‌شود. نکته مهم این است که عفونت مکرر (مثلاً بیش از ۳–۴ بار در سال) حتماً نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد؛ مانند چک کردن قند خون، وضعیت ایمنی بدن و حتی الگوی زندگی و تغذیه. استفاده از لباس زیر نخی، شست‌وشوی ملایم با آب و صابون‌های غیرمعطر، خشک نگه داشتن ناحیه و پرهیز از دوش واژینال می‌تواند هم در درمان و هم در پیشگیری مؤثر باشد. در صورت وجود ترشحات خونی، درد شدید لگن یا تب، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.

چرا ترشحات واژن من زیاد است و چطور بفهمم طبیعی است یا نه؟

ترشحات واژن در بسیاری از مواقع کاملاً طبیعی است و نشان‌دهنده فعالیت هورمونی و سلامت محیط داخلی واژن است. ترشحات طبیعی معمولاً شفاف تا سفید، بدون بو یا با بوی خیلی ملایم، بدون خارش و سوزش هستند و ممکن است در طول چرخه قاعدگی از نظر مقدار و قوام تغییر کنند؛ مثلاً حوالی تخمک‌گذاری (وسط سیکل) رقیق و کش‌دارتر می‌شوند. اما وقتی ترشحات رنگ غیرعادی (زرد، سبز، خاکستری، قهوه‌ای)، بوی زننده، کف‌آلود، همراه با خارش، سوزش یا درد لگن باشند، احتمال عفونت، بیماری مقاربتی یا مشکل دیگر مطرح می‌شود.

اگر حجم ترشحات به‌طور ناگهانی زیاد شده، لباس زیر را خیس می‌کند یا همراه با لکه‌بینی است، لازم است توسط متخصص زنان معاینه شوید. گاهی تغییرات سبک زندگی، استرس شدید، مصرف برخی داروها یا تغییر روش جلوگیری می‌تواند ترشحات را کمی بیشتر یا متفاوت کند که همیشه نگران‌کننده نیست. اما هر تغییری که برای شما غیرعادی به نظر می‌رسد، به‌ویژه اگر بیش از یکی دو هفته طول بکشد، بهتر است بررسی شود.

بزرگی لابیا چیست و چه زمانی بزرگی لابیا طبیعی محسوب می‌شود؟

بزرگی لابیا (عمدتاً لابیا مینور) به حالتی گفته می‌شود که لب‌های داخلی واژن از لب‌های خارجی بیرون‌زده و دیده می‌شوند یا یک سمت بزرگ‌تر از سمت دیگر است. واقعیت این است که لابیاها مثل بینی و گوش هر فرد، شکل و اندازه‌های بسیار متنوعی دارند و در بسیاری از موارد، چیزی که فرد آن را “بزرگی لابیا” می‌داند، در محدوده طبیعی تنوع آناتومیک است. اگر لابیاها فقط از نظر ظاهری کمی بزرگ‌تر یا نامتقارن باشند ولی درد، سایش، التهاب، مشکل در پوشیدن لباس زیر یا درد هنگام رابطه ایجاد نکنند، معمولاً نیاز به درمان جراحی نیست.

وقتی بزرگی لابیا باعث درد در نشستن طولانی، ورزش (مثل دوچرخه‌سواری)، سایش مداوم با لباس، خارش و التهاب مکرر یا احساس گیرکردن داخل لباس شود، می‌توان به صورت تخصصی از پزشک زنان درباره گزینه‌های درمان، مثل جراحی لابیاپلاستی سوال کرد. در این‌گونه جراحی‌ها، بیشتر هدف، رفع مشکل عملکردی و بهبود کیفیت زندگی است، نه صرفاً زیبایی. تصمیم برای عمل باید بعد از مشاوره کامل، ارزیابی انتظارات فرد، بررسی سلامت عمومی و آگاهی از عوارض احتمالی گرفته شود؛ به‌خصوص در زنان جوان یا کسانی که هنوز بارداری در پیش دارند.

گشادی واژن یعنی چه و چرا بعد از زایمان احساس شلی و گشادی واژن می‌کنم؟

گشادی واژن یا “شلی واژن” یک تشخیص تصویری نیست، بلکه بیشتر احساس و شکایت خود فرد است؛ یعنی خانم احساس می‌کند قطر واژن زیاد شده، کنترل عضلات کف لگن کمتر است، اصطکاک در رابطه جنسی کاهش یافته یا گاهی احساس افتادگی و سنگینی در ناحیه لگن دارد. شایع‌ترین علت این حالت، زایمان طبیعی، پارگی‌ها و کش آمدن عضلات و بافت‌های حمایتی کف لگن است. افزایش سن، یائسگی، کاهش هورمون استروژن، چاقی، بلند کردن اجسام سنگین و یبوست مزمن نیز می‌توانند این وضعیت را تشدید کنند.

در مرحله اول، درمان غیرجراحی توصیه می‌شود؛ مانند تمرین‌های تخصصی کف لگن (ورزش کگل)، استفاده از فیزیوتراپی ویژه کف لگن، اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن و درمان یبوست. در برخی موارد از روش‌های غیرتهاجمی مثل لیزر واژینال یا RF با تجویز و نظارت متخصص زنان استفاده می‌شود که هدف آنها تقویت کلاژن بافت و بهبود تون عضلانی است. در موارد شدیدتر یا همراه با افتادگی رحم و مثانه، ممکن است جراحی ترمیمی (پرینه‌پلاستی و ترمیم کف لگن) مورد نیاز باشد. مهم است انتظار واقع‌بینانه از نتیجه داشته باشید و هر نوع درمان را فقط زیر نظر پزشک انجام دهید، نه با دستگاه‌های خانگی یا روش‌های غیرعلمی.

درد هنگام رابطه جنسی (دیسپارونیا) از چیست و چه موقع نگران‌کننده است؟

درد در حین رابطه جنسی می‌تواند سطحی (ورودی واژن) یا عمقی (داخل لگن) باشد و علل متعددی دارد. اگر درد سطحی باشد، معمولاً به علت خشکی واژن، عفونت، التهاب، زخم، واژینیسموس (انقباض غیرارادی عضلات واژن) یا جراحی‌های قبلی است. درد عمقی بیشتر با بیماری‌هایی مثل آندومتریوز، کیست تخمدان، عفونت لگنی، چسبندگی‌ها یا فیبروم‌های رحمی مرتبط است. گاهی مشکلات روانی، استرس شدید، تجربه‌های ناخوشایند جنسی یا روابط سرد عاطفی می‌توانند این درد را تشدید یا حتی ایجاد کنند.

اگر درد هنگام رابطه آن‌قدر شدید است که اجازه ادامه رابطه را نمی‌دهد، با خونریزی غیرطبیعی، تب، ترشحات بدبو یا درد لگن در سایر مواقع همراه است، باید حتماً پزشک زنان بررسی کامل انجام دهد. درمان بسته به علت می‌تواند شامل دارو، ژل لوبریکانت، درمان عفونت، تمرین‌های کف لگن، مشاوره جنسی-روانی و گاهی جراحی باشد. نادیده گرفتن این درد هم از نظر جسمی و هم از نظر روحی می‌تواند اثر منفی روی کیفیت زندگی و رابطه زوج بگذارد.

خونریزی نامنظم و لکه‌بینی بین دو پریود نشانه چیست؟

چرخه قاعدگی طبیعی معمولاً بین ۲۱ تا ۳۵ روز است و خونریزی بین ۳ تا ۷ روز طول می‌کشد. هر خونریزی خارج از این محدوده، مثل لکه‌بینی بین پریودها، خونریزی خیلی شدید یا خیلی طولانی، و قطع شدن ناگهانی پریودها نیاز به بررسی دارد. علل آن می‌تواند از اختلالات هورمونی ساده (استرس، کاهش یا افزایش وزن، ورزش شدید، تغییر روش جلوگیری) تا مشکلات جدی‌تر مثل پولیپ رحم، فیبروم (میوم)، اختلالات تیروئید، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، عفونت، بارداری خارج رحم و به‌ندرت سرطان‌های رحم و دهانه رحم باشد.

اولین قدم، گرفتن شرح‌حال دقیق و معاینه توسط متخصص زنان است. ممکن است پزشک برای تشخیص علت، سونوگرافی، آزمایش خون (هورمون‌ها، تیروئید، کم‌خونی و …) و در موارد خاص پاپ‌اسمیر یا نمونه‌برداری از آندومتر را درخواست کند. برای نظم‌بخشی به سیکل قاعدگی، علاوه بر درمان علت اصلی، اصلاح وزن، تغذیه سالم، کاهش استرس، تنظیم خواب و فعالیت بدنی متعادل نیز نقش مهمی دارد. خونریزی خیلی شدید که باعث سرگیجه، ضعف شدید و تپش قلب شود، یک اورژانس است و باید فوراً به بیمارستان مراجعه شود.

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) چیست و چه علائمی دارد؟

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در زنان سن باروری است که با سه گروه علامت اصلی شناخته می‌شود: اختلال قاعدگی (پریودهای دیر به دیر یا قطع پریود)، علائم مردانه شدن مثل جوش و موهای زائد، و تصویر تخمدان پلی‌کیستیک در سونوگرافی. همه این علائم لازم نیست با هم وجود داشته باشند تا تشخیص گذاشته شود. بسیاری از مبتلایان اضافه وزن دارند و مقاومت به انسولین در آنها شایع است، که در بلندمدت می‌تواند خطر دیابت نوع ۲ و مشکلات متابولیک را بالا ببرد.

درمان PCOS فقط دادن قرص برای منظم کردن پریود نیست؛ بلکه اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی با قند و کربوهیدرات کنترل‌ شده و خواب کافی ستون اصلی درمان هستند. بسته به وضعیت هر فرد، ممکن است قرص ضدبارداری، متفورمین، داروهای ضد موهای زائد یا درمان‌های کمک‌باروری (اگر فرد قصد بارداری دارد) تجویز شود. پیگیری منظم و کنترل وزن می‌تواند از بسیاری عوارض بلندمدت PCOS جلوگیری کند.

کیست تخمدان چه فرقی با تومور دارد و آیا همه کیست‌ها خطرناک‌اند؟

کیست تخمدان یک کیسه پر از مایع است که روی یا داخل تخمدان ایجاد می‌شود. بسیاری از کیست‌های تخمدان، به‌ویژه در سنین باروری، کیست‌های ساده و فانکشنال هستند که در جریان چرخه طبیعی تخمک‌گذاری ایجاد شده و معمولاً خودبه‌خود در چند چرخه بعدی کوچک یا ناپدید می‌شوند. این نوع کیست‌ها اغلب نیاز به جراحی ندارند و با سونوگرافی دوره‌ای تحت نظر قرار می‌گیرند. اما بعضی کیست‌ها (مثل کیست آندومتریوما، کیست درموئید، یا کیست‌های پیچیده با دیواره و اجزای جامد) ممکن است نیاز به بررسی بیشتر و گاهی جراحی داشته باشند.

تومور تخمدان می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد و ظاهر سونوگرافی، اندازه، وجود اجزای جامد، دوطرفه بودن، سن بیمار، علائم همراه (مثل کاهش وزن، درد مداوم، نفخ شدید و احساس پری شکم) و نتایج آزمایش‌های خونی (مثل CA-125) به پزشک کمک می‌کند تا درباره احتمال بدخیم بودن تصمیم بگیرد. هر کیست بزرگ، ثابت، دردناک، همراه با درد ناگهانی شدید شکم (شک به پیچ‌خوردگی تخمدان) یا وابسته به یائسگی باید جدی گرفته شود و تحت نظر دقیق متخصص زنان باشد.

فیبروم رحم (میوم) چیست و چه زمانی نیاز به عمل جراحی دارد؟

فیبروم رحم یا میوم، تومور خوش‌خیم عضلانی رحم است که در بسیاری از زنان، مخصوصاً در سنین ۳۰ تا ۵۰ سال دیده می‌شود. فیبروم‌ها می‌توانند کاملاً بدون علامت باشند و طی یک سونوگرافی روتین کشف شوند؛ یا باعث خونریزی شدید و طولانی قاعدگی، درد لگن، فشار روی مثانه و روده، احساس سنگینی در شکم، مشکل در بارداری یا سقط مکرر شوند. بسته به محل (داخل حفره رحم، داخل عضله، روی سطح خارجی رحم)، اندازه و تعداد، شدت علائم متفاوت است.

همه فیبروم‌ها نیاز به جراحی ندارند. اگر فیبروم کوچک و بدون علامت باشد، معمولاً فقط با سونوگرافی دوره‌ای تحت‌نظر قرار می‌گیرد. اما در مواردی مانند خونریزی شدید مقاوم به درمان دارویی، درد شدید، بزرگ شدن سریع رحم، ناباروری مرتبط با فیبروم یا فشار جدی روی مثانه و کلیه، ممکن است جراحی برداشتن فیبروم (میومکتومی) یا در بعضی سنین هیسترکتومی (برداشتن رحم) مطرح شود. انتخاب روش درمان به سن، تمایل به بارداری آینده، تعداد و اندازه فیبروم‌ها و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

آندومتریوز چیست و چرا باعث درد شدید قاعدگی و ناباروری می‌شود؟

آندومتریوز بیماری‌ای است که در آن بافت شبیه لایه داخلی رحم (آندومتر) در جاهای دیگری مثل تخمدان، روی صفاق لگن، روده یا مثانه رشد می‌کند. این بافت خارج از رحم همزمان با هر پریود، خونریزی و التهاب ایجاد می‌کند و به‌مرور باعث درد شدید قاعدگی، درد هنگام رابطه، درد مزمن لگن، لکه‌بینی و گاهی ناباروری می‌شود. در برخی موارد، آندومتریوز باعث تشکیل کیست‌های “شکلاتی” روی تخمدان (آندومتریوما) می‌گردد.

تشخیص آندومتریوز بر اساس شرح‌حال دقیق، معاینه، سونوگرافی و گاهی MRI و لاپاراسکوپی است. درمان آن ترکیبی از داروهای هورمونی (برای مهار رشد بافت آندومتر)، مسکن‌ها، اصلاح سبک زندگی و در موارد خاص جراحی لاپاراسکوپی برای برداشتن ضایعات و کیست‌ها است. چون آندومتریوز بیماری مزمن است، معمولاً نیاز به پیگیری طولانی‌مدت و برنامه‌ریزی فردی دارد، به‌خصوص در زنانی که برنامه بارداری دارند.

عفونت ادراری در زنان چرا شایع‌تر است و چه علائمی دارد؟

به دلیل کوتاه بودن مجرای ادراری در زنان و نزدیکی آن به واژن و مقعد، عفونت‌های ادراری در خانم‌ها بسیار شایع‌تر از مردان است. علائم معمول شامل سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت و ناتمام بودن ادرار، درد پایین شکم و گاهی بوی بد ادرار است. اگر عفونت به کلیه‌ها برسد، تب، لرز، درد پهلو و حال عمومی بد نیز اضافه می‌شود که یک وضعیت جدی و نیازمند درمان فوری است.

برای تشخیص، آزمایش ادرار (UA) و کشت ادرار انجام می‌شود و بر اساس نوع میکروب و شدت علائم، آنتی‌بیوتیک مناسب انتخاب می‌شود. مصرف کافی مایعات، تخلیه کامل مثانه، اجتناب از نگه‌داشتن طولانی ادرار، رعایت بهداشت از جلو به عقب، و ادرار کردن بعد از رابطه جنسی از اقدامات مهم پیشگیری هستند. در عفونت‌های مکرر، باید بررسی‌های تکمیلی برای مشکلات ساختاری مجاری ادراری یا بیماری‌های زمینه‌ای انجام شود.

زگیل تناسلی (HPV) چیست و آیا خطر سرطان دارد؟

زگیل تناسلی به‌علت برخی انواع ویروس HPV ایجاد می‌شود که از طریق تماس جنسی منتقل می‌گردد. این ضایعات به‌شکل برجستگی‌های کوچک، گاهی همرنگ پوست یا کمی تیره‌تر، روی فرج، واژن، مقعد یا نواحی اطراف دیده می‌شوند و ممکن است خارش یا سوزش خفیف داشته باشند، اما اغلب بدون دردند. همه انواع HPV خطرناک نیستند؛ بعضی تیپ‌ها بیشتر باعث زگیل می‌شوند و بعضی تیپ‌های پرخطر با سرطان دهانه رحم و برخی سرطان‌های دیگر مرتبط‌اند.

برای تشخیص زگیل تناسلی و ارزیابی خطر، ممکن است پزشک معاینه، پاپ‌اسمیر و تست HPV DNA را درخواست کند. درمان زگیل تناسلی می‌تواند با کرایوتراپی (فریز کردن)، لیزر، محلول‌های موضعی یا در مواردی جراحی انجام شود. علاوه‌بر درمان ضایعات، واکسن HPV در سن مناسب می‌تواند خطر ابتلا به انواع پرخطر ویروس را کاهش دهد. استفاده از کاندوم و داشتن شریک جنسی ثابت، خطر انتقال را کم می‌کند، هرچند آن را صفر نمی‌کند؛ چون HPV می‌تواند از طریق تماس پوستی نواحی اطراف هم منتقل شود.

پاپ اسمیر چیست و هر چند وقت یکبار باید انجام شود؟

پاپ‌اسمیر یک تست غربالگری ساده، کم‌هزینه و نسبتاً بدون درد است که برای تشخیص زودهنگام تغییرات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه رحم به‌کار می‌رود. در این آزمایش، پزشک با یک برس کوچک، سلول‌هایی از دهانه رحم برمی‌دارد و برای بررسی به آزمایشگاه می‌فرستد. این تست معمولاً از سن حدود ۲۱ سالگی یا چند سال بعد از شروع فعالیت جنسی، به‌طور منظم توصیه می‌شود؛ اما فاصله دقیق بین آزمایش‌ها بستگی به سن، نتیجه‌های قبلی پاپ‌اسمیر، وضعیت ایمنی بدن و راهنمایی‌های علمی به‌روز دارد.

اگر نتیجه پاپ‌اسمیر طبیعی باشد، معمولاً در فواصل چندساله (مثلاً هر ۳ سال) تکرار می‌شود. اگر سلول‌های غیرطبیعی دیده شود، پزشک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی مثل تست HPV یا کولپوسکوپی را پیشنهاد کند. مهم است که خانم‌ها حتی در صورت نداشتن علائم، غربالگری دهانه رحم را جدی بگیرند؛ چون بسیاری از ضایعات پیش‌سرطانی هیچ علامتی ندارند و فقط با همین تست‌ها شناسایی می‌شوند.

بیماری‌های یائسگی و علائم آن چیست؟

یائسگی مرحله‌ای از زندگی زن است که در آن قاعدگی برای همیشه قطع می‌شود و تخمدان‌ها دیگر هورمون‌های جنسی (استروژن و پروژسترون) را به مقدار قبلی تولید نمی‌کنند. این دوره معمولاً حدود سنین ۴۵ تا ۵۵ سال اتفاق می‌افتد و با علائمی مثل گرگرفتگی، تعریق شبانه، بی‌خوابی، تغییرات خلقی، خشکی واژن، کاهش میل جنسی، پوکی استخوان و تغییرات متابولیک همراه است. دوره قبل از یائسگی (پری‌منوپوز) هم ممکن است چند سال با پریودهای نامنظم و علائم گذرا همراه باشد.

مدیریت یائسگی فقط به معنای تحمل علائم نیست. بسته به شدت ناراحتی‌ها و وضعیت سلامت عمومی، ممکن است پزشک درمان هورمونی جایگزین (HRT) یا درمان‌های غیراهورمونی را پیشنهاد کند. تغذیه سالم، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی منظم (به‌ویژه ورزش‌های تحمل وزن مثل پیاده‌روی)، ترک سیگار و کنترل وزن در کاهش عوارض یائسگی و حفظ سلامت قلب و استخوان اهمیت زیادی دارند. خشکی واژن و درد هنگام رابطه در این سن با ژل‌ها و کرم‌های مخصوص و گاهی استروژن واژینال تا حد زیادی قابل کنترل است.

دارم از درد پریود میمیرم، طبیعی است یا علامت بیماری؟

تعداد زیادی از زنان در روزهای اول قاعدگی درد زیرشکم را تجربه می‌کنند که با مسکن ساده و استراحت قابل تحمل است؛ این حالت را “درد قاعدگی اولیه” می‌گویند و معمولاً بیماری جدی پشت آن نیست. اما دردهای بسیار شدید، ناتوان‌کننده، همراه با حالت تهوع، استفراغ، غش، درد هنگام رابطه یا درد بین پریودها می‌تواند نشانه مشکلاتی مثل آندومتریوز، فیبروم، عفونت لگنی یا چسبندگی‌های داخل شکم باشد.

اگر برای کنترل درد هر ماه مجبور به مصرف مسکن‌های قوی هستید، مدرسه یا کار را از دست می‌دهید، یا درد با گذشت زمان شدیدتر می‌شود، لازم است با متخصص زنان صحبت کنید. درمان بسته به علت می‌تواند شامل داروهای هورمونی (مثل قرص جلوگیری برای تنظیم و کاهش درد)، داروهای ضدالتهاب، تغییر سبک زندگی، فیزیوتراپی و در برخی موارد جراحی باشد. خوددرمانی طولانی‌مدت با مسکن بدون بررسی علت، می‌تواند هم عوارض گوارشی و کلیوی ایجاد کند و هم یک بیماری جدی‌تر را پنهان نگه دارد.

واژینیسموس چیست و چرا باعث عدم برقراری رابطه کامل می‌شود؟

واژینیسموس به معنی انقباض غیرارادی و شدید عضلات اطراف واژن است که هنگام تلاش برای دخول رخ می‌دهد و می‌تواند رابطه جنسی را بسیار دردناک یا غیرممکن کند. بسیاری از خانم‌ها این حالت را به صورت “دیوار بستن” یا “گیر کردن” توصیف می‌کنند. علت آن ترکیبی از عوامل جسمی و روانی است؛ مانند ترس از درد، اطلاعات غلط درباره رابطه جنسی، تجربه‌های بد یا آزار جنسی، اضطراب شدید، یا در برخی موارد سابقه عفونت‌ها و دردهای واژینال.

خبر خوب اینکه واژینیسموس کاملاً قابل درمان است، اما نیاز به رویکرد چندبعدی دارد: آموزش صحیح جنسی، تمرین‌های مرحله‌ای با واژن‌پران‌ها (دیلاتور)، تمرین‌های کف لگن، تمرین ریلکسیشن و در صورت نیاز، مشاوره با سکس‌تراپیست یا روان‌شناس متخصص در زمینه مشکلات جنسی. بعضی زوج‌ها سال‌ها به دلیل خجالت یا شرم موضوع را مطرح نمی‌کنند و این موضوع روی رابطه عاطفی و باروری آنها اثر می‌گذارد؛ درحالی که با مراجعه به متخصص، می‌توان در مدت معقول بهبود قابل توجهی دید.

بی‌اختیاری ادرار چیست و چرا در برخی زنان اتفاق می‌افتد؟

بی‌اختیاری ادرار به وضعیتی گفته می‌شود که فرد بدون اراده یا کنترل کافی، نشت ادرار را تجربه می‌کند. این مشکل می‌تواند هنگام خنده، عطسه، ورزش، بلند کردن جسم سنگین (بی‌اختیاری استرسی) یا در مواقع احساس ناگهانی و شدید دفع ادرار که فرصت رسیدن به دستشویی را نمی‌دهد (بی‌اختیاری فوریتی) رخ دهد. علت‌های شایع شامل ضعف عضلات کف لگن پس از زایمان طبیعی، افزایش سن، یائسگی، چاقی، یبوست مزمن، مصرف برخی داروها، عفونت‌های ادراری، مشکلات عصبی یا افتادگی رحم و مثانه است. درمان بسته به نوع بی‌اختیاری متفاوت است؛ از تمرین‌های تخصصی کف لگن (کگل)، فیزیوتراپی تخصصی، کاهش وزن و اصلاح سبک زندگی تا دارو و در موارد شدیدتر درمان‌های جراحی. تشخیص نوع بی‌اختیاری توسط متخصص زنان یا اورولوژی، بهترین مسیر برای انتخاب درمان مؤثر و کاهش علائم آزاردهنده است.

رابطه بین اضافه وزن و بیماری‌های زنان چیست؟

چاقی و اضافه وزن فقط یک مسئله ظاهری نیست، بلکه به‌طور مستقیم روی بسیاری از بیماری‌های زنان اثر می‌گذارد. افزایش بافت چربی باعث تغییر در تعادل هورمونی، افزایش استروژن محیطی، مقاومت به انسولین و التهاب مزمن خفیف در بدن می‌شود. این شرایط احتمال سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، اختلالات قاعدگی، ناباروری، سقط مکرر، فیبروم، بعضی سرطان‌های زنان (مثل سرطان آندومتر) و عوارض حاملگی را بالا می‌برد.

کاهش وزن حتی به میزان ۵ تا ۱۰ درصد، می‌تواند چرخه قاعدگی را منظم‌تر کند، احتمال تخمک‌گذاری را بالا ببرد و پاسخ به درمان‌های ناباروری را بهتر کند. برنامه غذایی اصولی تحت نظر متخصص تغذیه، فعالیت هوازی منظم (مثل پیاده‌روی، شنا، دوچرخه ثابت) و تمرین‌های قدرتی، بهترین ترکیب برای کاهش وزن پایدار است. رژیم‌های بسیار سخت و کوتاه‌مدت معمولاً باعث بازگشت سریع وزن و به‌هم‌ریختن بیشتر هورمون‌ها می‌شوند.

چه زمانی برای مشکلات زنان باید فوراً به اورژانس مراجعه کنم؟

اگر چه بسیاری از مشکلات زنان نیاز به مراجعه برنامه‌ریزی‌شده به کلینیک دارند، اما بعضی علائم یک هشدار جدی هستند و باید فوراً به اورژانس مراجعه شود. این علائم شامل موارد زیر است:

• درد ناگهانی و شدید پایین شکم یا لگن، به‌خصوص اگر با تهوع و استفراغ همراه باشد (شک به پیچ‌خوردگی تخمدان یا پارگی کیست)
• خونریزی بسیار شدید واژینال که در عرض یک ساعت چند نوار بهداشتی را خیس می‌کند یا همراه با ضعف شدید، سرگیجه و تپش قلب است
• تب بالا، لرز، درد شدید لگن و ترشحات بدبو (شک به عفونت شدید لگنی)
• درد یک‌طرفه شکم در اوایل بارداری، همراه با لکه‌بینی یا خونریزی (شک به بارداری خارج رحم)

در چنین شرایطی، تأخیر در مراجعه می‌تواند عوارض جدی و حتی خطرناک برای حیات به‌دنبال داشته باشد. بنابراین اگر نسبت به شدت وضعیت خود تردید دارید، جانب احتیاط را رعایت کنید و به مرکز درمانی مراجعه کنید.