درمان زگیل تناسلی اهمیت بسیار بالایی دارد، زیرا این بیماری یک عفونت ویروسی مسری است که در صورت عدم درمان میتواند بهسرعت به شریک جنسی منتقل شود. ویروس HPV در پوست و مخاط ناحیه تناسلی تکثیر میشود و اگر زگیلها بهموقع درمان نشوند، تعدادشان بیشتر شده و اندازه آنها نیز بزرگتر میشود. درمان زودهنگام، سرعت انتشار ویروس را کاهش میدهد و از بروز عوارض آزاردهنده مانند خارش، سوزش، زخمشدن یا خونریزی جلوگیری میکند.
از طرف دیگر، برخی انواع ویروس HPV با خطرات جدیتری همراهاند؛ مانند افزایش احتمال بروز سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد یا آلت تناسلی. درمان و کنترل زگیل تناسلی باعث کاهش بار ویروس در بدن و کاهش احتمال درگیری با این عوارض میشود. علاوه بر این، درمان به بهبود اعتمادبهنفس فرد، بهبود کیفیت روابط جنسی و پیشگیری از انتقال بیماری به شریک زندگی کمک میکند. به همین دلیل مراجعه به پزشک و آغاز درمان از همان مراحل اولیه وجود زگیل ضروری است.
برای اطلاع از روش تشخیص زگیل تناسلی میتوانید توضیح دکتر مظفرجلالی را در ویدیو زیر مشاهده کنید:
تشخیص بیماری زگیل تناسلی
روش های موثر درمان زگیل تناسلی
درمان زگیل تناسلی چند روش مختلف دارد و انتخاب روش حتماً باید توسط پزشک و با توجه به نوع زگیل، تعداد، محل درگیری، سن، بارداری و وضعیت سیستم ایمنی انجام شود. در ادامه، مهمترین روشهای درمان زگیل تناسلی را یکییکی با توضیح کامل و جدول مزایا / معایب برایتان آوردهم 👇
(نکته مهم: هیچکدام از این روشها ویروس HPV را بهطور کامل از بدن حذف نمیکنند، اما ظاهر زگیل و بار ویروسی را کم میکنند.)
۱. کرمها و محلولهای موضعی (درمان دارویی روی پوست)
در این روش از داروهایی مثل ایمیکیمود (Imiquimod)، پودوفیلوتوکسین (Podophyllotoxin) یا سینِکاتچینز (Sinecatechins) استفاده میشود که مستقیماً روی زگیل زده میشوند. این داروها یا با تحریک سیستم ایمنی موضعی (مثل ایمیکیمود) یا با از بین بردن سلولهای آلوده به HPV، باعث کوچک شدن و ناپدید شدن زگیل میشوند. درمان معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد و باید طبق دستور دقیق پزشک انجام شود. استفاده خودسرانه از داروهای قوی یا استفاده در ناحیه مخاطی حساس (مثل داخل واژن یا مقعد) بدون نظر پزشک میتواند خطرناک باشد.
جدول مزایا و معایب درمان موضعی
| مزایا | معایب |
|---|---|
| قابل انجام در منزل پس از آموزش توسط پزشک | نیاز به مصرف منظم و طولانیمدت (چند هفته تا چند ماه) |
| مناسب برای زگیلهای سطحی و کوچک | ممکن است سبب قرمزی، سوزش، التهاب یا خارش موضعی شود |
| بدون نیاز به جراحی یا بیحسی | برای همه نواحی (مثلاً بعضی نقاط داخلی) مناسب نیست |
| گزینه خوب برای کسانی که از اقدامات تهاجمی میترسند | در برخی افراد پاسخ درمانی ضعیف است و نیاز به روشهای دیگر پیدا میشود |
۲. کرایوتراپی (فریز کردن زگیل با نیتروژن مایع)
در درمان زگیلی تناسلی با کرایوتراپی، پزشک با استفاده از نیتروژن مایع، زگیل را منجمد میکند. این سرما باعث تخریب سلولهای آلوده و ریزش تدریجی زگیل میشود. معمولاً هر زگیل نیاز به چند جلسه درمان دارد که با فاصله چند هفته انجام میشود. این روش نسبتاً سریع است و در مطب انجام میشود و پس از آن ممکن است تا مدتی قرمزی، تاول کوچک یا سوزش در محل دیده شود.
جدول مزایا و معایب کرایوتراپی
| مزایا | معایب |
|---|---|
| انجام سریع در مطب، بدون نیاز به بستری | ممکن است دردناک باشد، خصوصاً در نواحی حساس تناسلی |
| مناسب برای زگیلهای متعدد و متوسط | معمولاً به چند جلسه تکرار نیاز دارد |
| بهجا گذاشتن اسکار (جای زخم) در اکثر موارد کم است | احتمال تاول، تغییر رنگ پوست یا سوزش موقت وجود دارد |
| قابل استفاده در بسیاری از نواحی تناسلی | نیازمند تجهیزات و مهارت پزشک است و در منزل قابل انجام نیست |
۳. سوزاندن زگیل (الکتروکوآگولاسیون / کوتر)
در این روش، پزشک با استفاده از جریان برق (الکتروکوآگولاسیون) زگیل را میسوزاند و از بین میبرد. این کار معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود و برای زگیلهای نسبتاً بزرگتر یا مقاوم به درمانهای دیگر مناسب است. پس از عمل، محل زگیل به صورت زخم سطحی باقی میماند که باید تمیز نگهداشته شود تا بهخوبی ترمیم شود.
جدول مزایا و معایب سوزاندن زگیل
| مزایا | معایب |
|---|---|
| از بین رفتن سریع زگیل در همان جلسه | نیاز به بیحسی موضعی و انجام در محیط کلینیک یا اتاق عمل کوچک |
| مناسب برای زگیلهای مقاوم یا بزرگ | احتمال درد بعد از عمل و سوزش موقت |
| پزشک میتواند زگیل را دقیقاً هدف قرار دهد | ممکن است اسکار یا تغییر رنگ پوستی بر جای بگذارد |
| امکان نمونهبرداری در صورت نیاز | در صورت مراقبت نامناسب، خطر عفونت موضعی وجود دارد |
۴. جراحی و برداشتن زگیل (اکسیزیون جراحی)
در مواردی که زگیلها بسیار بزرگ، مشکوک، یا مقاوم به درمانهای دیگر هستند، پزشک ممکن است تصمیم به برداشتن کامل آنها با جراحی بگیرد. اینکار با تیغ جراحی یا ابزار مخصوص، تحت بیحسی موضعی یا گاهی بیهوشی کوتاه انجام میشود. مزیت این روش این است که زگیل در همان جلسه کاملاً برداشته میشود و در صورت لزوم میتوان نمونه را برای بررسی پاتولوژی ارسال کرد.
جدول مزایا و معایب جراحی زگیل
| مزایا | معایب |
|---|---|
| برداشتن کامل زگیل در یک جلسه | روش تهاجمیتر نسبت به سایر درمانها |
| امکان ارسال نمونه برای آزمایش (بررسی بدخیمی) | احتمال درد بعد از عمل و نیاز به مراقبت از زخم |
| مناسب برای زگیلهای بسیار بزرگ یا مقاوم | احتمال اسکار، بخیه و نیاز به زمان ترمیم بیشتر |
| کنترل دقیق ناحیه درگیر توسط پزشک | نیاز به محیط استریل و گاهی بیهوشی یا آرامبخشی |
۵. لیزر برای درمان زگیل تناسلی
لیزر (مثل لیزر CO₂) یکی از روشهای مؤثر برای از بین بردن زگیل، خصوصاً در نواحی مشکل یا در زگیلهای متعدد و مقاوم است. انرژی لیزر باعث تبخیر و تخریب بافت زگیل میشود. این روش معمولاً تحت بیحسی انجام میشود و برای افرادی که به روشهای دیگر پاسخ ندادهاند یا زگیل در نواحی مشکل (مثل کانال مقعد یا دهانه واژن) دارند، گزینه خوبی است.
جدول مزایا و معایب لیزر
| مزایا | معایب |
|---|---|
| دقت بسیار بالا در هدفگیری زگیل | هزینه بالاتر نسبت به برخی روشهای دیگر |
| مناسب برای زگیلهای مقاوم و نواحی سختدسترس | نیاز به تجهیزات پیشرفته و پزشک باتجربه |
| امکان کنترل عمق نفوذ و حداقل آسیب اطراف | احتمال درد و سوزش پس از عمل |
| در بسیاری موارد اسکار کمی برجا میگذارد | ممکن است نیاز به چند جلسه درمانی داشته باشد |
۶. محلولهای اسیدی (مثل TCA – تریکلرو استیک اسید)
در این روش، پزشک از اسیدهای مخصوص پزشکی مثل TCA برای خوردن و تخریب تدریجی بافت زگیل استفاده میکند. این محلولها باید حتماً توسط پزشک یا فرد آموزشدیده استفاده شوند، زیرا در صورت تماس با پوست سالم یا استفاده خودسرانه میتوانند سوختگی شدید ایجاد کنند. درمان معمولاً در چند جلسه هفتگی تکرار میشود تا زگیلها کاملاً از بین بروند.
جدول مزایا و معایب محلولهای اسیدی
| مزایا | معایب |
|---|---|
| مناسب برای زگیلهای کوچک و سطحی | در صورت استفاده غلط، خطر سوختگی و التهاب شدید وجود دارد |
| جلسات نسبتاً کوتاه در مطب | ممکن است چندین جلسه نیاز باشد تا زگیل کاملاً از بین برود |
| هزینه نسبتاً کمتر از برخی روشهای پیشرفته | احساس سوزش و درد موقت هنگام استفاده |
| بدون نیاز به جراحی یا دستگاههای پیچیده | حتماً باید توسط پزشک انجام شود، خوددرمانی ممنوع است |
۷. درمانهای کمکی: تقویت سیستم ایمنی و واکسیناسیون
اگرچه این روشها مستقیماً زگیلهای فعلی را از بین نمیبرند، اما تقویت سیستم ایمنی (اصلاح سبک زندگی، خواب کافی، کاهش استرس، ترک سیگار) به بدن کمک میکند ویروس را بهتر کنترل کند و احتمال عود را کمتر کند. همچنین واکسن HPV در سنین مناسب (قبل از شروع فعالیت جنسی یا طبق نظر پزشک) میتواند از ابتلا به برخی تیپهای پرخطر HPV پیشگیری کند، هرچند درمان زگیلهای موجود نیست.
جدول مزایا و معایب درمانهای کمکی
| مزایا | معایب |
|---|---|
| کاهش احتمال عود و کمک به کنترل ویروس در طولانیمدت | تأثیر مستقیم و فوری روی زگیلهای موجود ندارد |
| بهبود کلی سلامت و سیستم ایمنی بدن | نیازمند زمان، صبر و همکاری بیمار است |
| واکسن HPV میتواند از عفونت با تایپهای پرخطر پیشگیری کند | واکسن جایگزین درمان زگیل موجود نیست و برای همه سنین توصیه نمیشود |
| بدون عوارض شدید در صورت اجرای اصولی | نتایج بیشتر در بلندمدت دیده میشوند |
